Zasady oznaczania podmiotu gospodarczego

⦁ Siedziba podmiotu gospodarczego i miejsce prowadzenia działalność gospodarczej (zakład) powinny być oznaczone na zewnątrz. ⦁ Oznaczenie powinno zawierać nazwę (firmę) lub imię i nazwisko podmiot gospodarczego oraz zwięzłe określenie rodzaju prowadzonej działalność gospodarczej. ⦁ Podmiot gospodarczy prowadzący działalność wytwórczą jest obowiązani umieszczać na wyrobach wprowadzanych do obrotu oznaczenia zawierające) a) nazwę (firmę) lub imię i nazwisko producenta i jego adres, b) nazwę lub symbol wyrobu, niezależnie od oznaczeń wymaganych na podstawie odrębnych przepisów. Powyższe zasady stosuje się także do pieczątek i druków używanych przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Można się zastanowić czy działalność wykonywana jako uboczne zajęcie grzywna. zarobkowe także powinna podlegać obowiązkowi oznaczania, np. zbieracz runa leśnego, czy sprzedawca ziemiopłodów. Ostatnie komentarze wskazują na to, że sprawa ta wymaga precyzyjnego określenia w ramach przyszłych nowelizacji.

Działalność gospodarcza, która nie wymaga zgłoszenia

Nie podlega zgłoszeniu działalność gospodarcza prowadzona osobiście przez osobę fizyczną, dla której zarobek osiągany z działalności stanowi dodatkowe źródło dochodu, a działalność jest wykonywana w zakresie: • wytwarzania przedmiotów użytku osobistego, domowego i gospodarskiego oraz rękodzieła ludowego i artystycznego, • naprawy i konserwacje przedmiotów użytku osobistego, domowego i gospodarskiego oraz mieszkań, a także wykonywanie innych usług z użyciem materiałów i narzędzi własnych lub powierzonych, z wyjątkiem zarobkowego przewozu osób, • czynności handlowych polegających na sprzedaży nie przetworzonych produktów rolnych, ogrodniczych, sadowniczych, hodowlanych, w tym mięsa z uboju gospodarczego, runa leśnego, owoców leśnych, posiłków domowych. Osoby, prowadzące taką działalność gospodarczą, mimo zwolnienia od zgłoszenia, podlegają innym przepisom porządkowym, sanitarnym, a przede wszystkim podatkowym. Zgłoszeniu do ewidencji nie podlegają te podmioty, które poddane są formalnie wymogom rejestracji na podstawie odrębnych przepisów. Ponowne rejestrowani powodowałoby wzrost kosztów i mogłoby zniechęcać i hamować rozwój działalności gospodarczej. Zgłoszeniu do ewidencji nie podlega: ⦁ podjęcie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, ogrodnictwa oraz sadownictwa, ⦁ podjęcie działalności gospodarczej przez osoby prawne, ⦁ podjęcie działalności gospodarczej, która w myśl ustawy wymaga uzyskania koncesji. • podjęcie działalności gospodarczej, która na podstawie odrębnych ustaw wymaga uzyskania zezwolenia.

Podmioty zgłaszające działalność gospodarczą do ewidencji

Przed podjęciem działalności gospodarczej każdy podmiot ma obowiązek zgłosić ją do odpowiednich władz. Ustawa nie opisuje tu wszystkich procedur. Szczegółowo reguluje tylko obowiązek zgłoszenia do ewidencji, który dotyczy: ⦁ wyłącznie osób fizycznych, ⦁ jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, np.: ⦁ spółek prawa cywilnego, ⦁ spółek jawnych – w literaturze jest to zagadnienie kontrowersyjne, niemniej należy zgłoszenia dokonać, bo wpis do rejestru handlowego ma charakter deklaratoryjny, ⦁ spółki komandytowej nie potrzeba obligatoryjnie wpisywać, bo wpis do rejestru handlowego ma charakter konstytutywny. Sankcje za brak zgłoszenia zawiera art. 60 kodeksu wykroczeń (doda przez art. 40 ust. o dz. gosp.), karą jest ograniczenie wolności lub grzywna. Wraz ze zgłoszeniem do ewidencji istnieje obligatoryjny obowiązek wpisu dowodu osobistego. Wpisów tych dokonują organy ewidencyjne.

Prawo do zrzeszania się

Obecnie zrzeszanie się podmiotów gospodarczych jest dobrowolne. Dawniej dla większości podmiotów gospodarczych istniał obligatoryjny obowiązek zrzeszania się, np. w zrzeszenia przedsiębiorstw państwowych czy też związki spółdzielcze. Mimo burzliwych dyskusji nadal zrzeszanie się jest dobrowolne z pewnymi wyjątkami np. obowiązek przynależności do samorządów dotyczy izb lekarskich, adwokatów, radców prawnych, notariuszy.

Prawa związane z zatrudnianiem pracowników

Od art. 4 do art. 7 ustawy określono istotne prawa podmiotów gospodarczych. Prawa określone w art. 4 są rozwinięciem wspomnianej na wstępie zasady wolności gospodarczej, gdyż zezwala się, aby podmioty gospodarcze mogły w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonywać wszystkich czynności oraz działań, które nie są przez prawo zabronione. Podmiot gospodarczy może zatrudniać pracowników w nieograniczonej liczbie i bez pośrednictwa organów zatrudnienia. Znosi się w ten sposób dwa rodzaje ograniczeń, które wcześniej obowiązywały w zakresie: ⦁ liczby zatrudnionych osób, ⦁ pośrednictwa organów zatrudnienia. Bardzo ważny wyjątek, wprowadziła ustawa o rzemiośle z 22 III 1989 r. (Dz.U. Nr 17 poz.92 z późn. zm.), która zezwala zatrudniać rzemieślnikowi tylko do 15 pracowników najemnych.

Inne przepisy regulujące działalność gospodarczą

Mimo pewnej prostoty i uniwersalizmu zasad głoszonych w ustawie, jej treść określa jednak wiele zasad postępowania w celu podjęcia działalności gospodarczej. Przede wszystkim chodzi tu o obowiązek przestrzegania przepisów szczegółowy których ustawa wprost nie cytuje, ale przypomina o ich istnieniu. Są to obowiązki dotyczące przestrzegania w szczególności: ⦁ przepisów o ochronie życia i zdrowia ludzkiego przed zagrożeniami chemicznymi ⦁ warunków określonych w przepisach budowlanych, ⦁ warunków określonych w przepisach sanitarnych, ⦁ warunków określonych w przepisach przeciwpożarowych, ⦁ warunków określonych w przepisach ochrony środowiska. W ustawie przypomina się także, aby, jeżeli z przepisów odrębnych ustaw wynika taki obowiązek, prace i zajęcia lub czynności w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, były wykonywane przez osoby legitymujące i odpowiednimi kwalifikacjami. Aktualnie obowiązuje kilkadziesiąt szczegółowych przepisów określający kwalifikacje do prowadzenia działalności gospodarczej, np.: ⦁ ustawa z 21 XII 1990 o zawodzie lekarza weterynarii (Dz.U. z 1991 Nr 8 poz. 2), ⦁ ustawa z 5 VII 1996 o doradztwie podatkowym (Dz.U. nr 102 poz. 475). Podobnie bardzo dużo jest przepisów, które szczegółowo określają działalność gospodarczą w ramach konkretnych branż, a także zasady bezpiecznego obrotu np.: ⦁ ustawa z 10 X 1991 o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i nadzorze farmaceutycznym (Dz.U. Nr 105 poz. 452 ⦁ ustawa z 31 X 1980 o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. z 1994 Dz.U. 49 z późn. zm.). W znacznie późniejszym terminie, tj. w 1993 r. (Dz.U. Nr 134 poz. 64 ustawodawca wprowadził wprost do ustawy o działalności gospodarczej obowiązek ⦁ posiadania rachunku bankowego i gromadzenia oraz wydatkowania środki pieniężnych za pośrednictwem tego rachunku w każdym przypadku, gdy stroną transakcji jest inny podmiot gospodarczy i jednorazowa wartość należności I zobowiązań przekracza równowartość 3000 ECU albo równowartość 1000 EC gdy suma wartości tych należności i zobowiązań powstałych w miesiącu poprzednim przekracza 10 000 ECU, przeliczone na złote według kursu kup walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego di miesiąca, poprzedzającego miesiąc, w którym dokonywane są operacji finansowe, ⦁ zawiadomienia urzędu skarbowego, właściwego ze względu na podał dochodowy, o posiadaniu rachunku bankowego, a w razie posiadania więcej jednego rachunku – do wskazania jednego z nich, jako rachunku podstawowe i zawiadomienia o tym banku, w którym ten rachunek jest otwarty; zawiadamia urząd skarbowy należy podać nazwę i adres banku oraz numer rachunku bankowego albo podstawowego rachunku bankowego, ⦁ zawiadomienia właściwego urzędu skarbowego oraz banku, w którym otwarty jest podstawowy rachunek bankowy o posiadaniu rachunków bankowy w innych bankach, informując o nazwach i adresach banków oraz o numerach rachunków bankowych, ⦁ zawiadomienia banków, w których otwarte są inne rachunki bankowe tego podmiotu, o nazwie i adresie banku, gdzie otwarty jest rachunek podstawowy, oraz o numerze tego rachunku. Wszelkie zmiany danych powinny być zgłaszane w terminie do 14 dni od daty ich powstania. Należy jednak zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny y w orzeczeniu z dnia 26 kwietnia 1995 r. (sygn. akt K 11/94) ogłosił utratę przepisów karnych (25e-25g z omawianej ustawy) w stosunku do podmiotów gospodarczych obowiązanych do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Obwieszczenie opublikowane zostało w Dzienniku Ustaw z 1995 r. Nr 141 poz. 700.

Ustawowa definicja działalności gospodarczej

Działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, prowadzona w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność. Podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, zwanym dalej „podmiotem gospodarczym”, może być osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej.

Przesłanki odformalizowania procedury podejmowania działalności gospodarczej

Polski ustawodawca wprowadził wyjątkowo proste zasady podejmowania na orientacji działalności gospodarczej. Potwierdzeniem tej prostoty jest zawrotna skala zgłoszeń jenie zasady do ewidencji, która na początku 1997 r. przekroczyła już liczbę dwu milionów. Niewielkie wymagania, jakie wprowadziła ustawa w 1988 r. uzasadnione były wieloma czynnikami: gospodarczej • zapaścią systemu ekonomicznego PRL, • brakiem kapitałów u osób fizycznych i prawnych w ówczesnej Polsce końca lat osiemdziesiątych, • społeczeństwo polskie nie posiadało doświadczenia i kwalifikacji, aby sprostać bardziej skomplikowanym procedurom, • przewidywano wzrost bezrobocia w Polsce, • w sektorze usług istniały znaczne braki, poziom świadczeń był bardzo niski, • handel uspołeczniony nie zaspokajał potrzeb konsumentów, • liczba podmiotów gospodarczych była niewielka i nie było między nimi a wolności ; konkurencji. Dlatego też ustawa podaje absolutnie minimalny zakres danych, jakie należy natywnych, zgłosić do ewidencji.

Równość wobec prawa

Druga zasada generalna w ustawie to deklaracja „Równości wobec prawa” – ale tylko w zakresie działalności gospodarczej. Zasadę tę można co jakiś czas odczytywać nieco inaczej, gdyż w 1989 r. ustawodawcy chodziło o ochronę podmiotów nieuspołecznionych, obecnie zaś wydaje się, że sytuacja jest odwrotna. Oczywiście podobnie jak w pierwszej zasadzie dotyczącej wolności gospodarczej i tu są liczne wyjątki, np. zmodyfikowany jest i stopniowo na tryb egzekucji w stosunku do określonych jednostek państwowych, ten odmienny tryb powoduje automatycznie „pewną” nierówność praw.

Wolność gospodarcza

Generalnie ustawa o działalności gospodarczej tworzy zasady prowadzeni działalności gospodarczej w Polsce. Akt ten stanowił pierwszą zapowiedź przejścia socjalistycznej gospodarki planowej w gospodarkę rynkową. Wprowadził on, p 50-letniej przerwie, zasadę wolnej działalności gospodarczej bez względu na form własności. Zasadę wolności gospodarczej po raz pierwszy w polskich przepisać! proklamowano w art.101 Konstytucji Marcowej z 1921 r., następnie zaś wart.i prawa przemysłowego z 1927 r. Po drugiej wojnie światowej, mimo formalnego obowiązywania prawa przemysłowego, wolność gospodarcza traciła stopniowo ni znaczeniu. Spowodowały to różne czynniki. W pierwszym rzędzie były to zmiany własnościowe: nacjonalizacja przemysłu i innych gałęzi gospodarki, przejmowania przedsiębiorstw prywatnych w tzw. przymusowy zarząd państwa poprzedzający upaństwowienie oraz zmiany ekonomiczne. Lata osiemdziesiąte wraz z nieśmiałymi reformami przyniosły ułatwienie podejmowania wybranych form działalności gospodarczej. Zmiana orientacji ideologicznych i gospodarczych w końcu lat 80. wpłynęła na odrodzenie zasad) wolności gospodarczej, która ponownie, jako ustrojowa zasada konstytucyjna umieszczona została wart. 6 Konstytucji RP (Dz.U. z 1989 r. Nr 75, poz. 44 (z późn. zm.) „Rzeczpospolita Polska gwarantuje swobodę działalności gospodarcze bez względu na formę własności, ograniczenie tej swobody może nastąpić tylko w ustawie”. Najwcześniej zasady wolności gospodarczej można jednak było dostrzec w art.1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41 poz.324 z późn.zm.). Nie należy ulegać błędnej iluzji słów tej zasady, jakoby dawał; ona prawo do działalności gospodarczej bez oglądania się na przepisy prawa. Wolność gospodarcza w Polsce i za granicą zawsze ma określone ramy które tworzą różnorodne akty prawne. Istnieją nawet pewne zasady w zakresie sposobów jej ograniczania. W doktrynie uważa się, że ograniczenia wolność gospodarczej nie mogą być wprowadzane jedynie w przepisach ustawowych i równorzędnych, lecz również w przepisach wykonawczych aktów normatywnych w granicach upoważnienia ustawowego. Przepisy te nie mogą być interpretowane rozszerzająco przez organy stanowiące i stosujące prawo. Niedopuszczalne jest także dalsze ograniczanie wolności gospodarczej, np. w drodze aktów praw; wewnętrznego administracji. Ustawa o działalności gospodarczej uchwalona w 1988 r. do chwili obecne była już kilkanaście razy nowelizowana. Kolejne nowelizacje zwykle zmniejszał) zakres wolności gospodarczej. W ten sposób ustawa zawiera w chwili obecne bardzo dużo wyjątków od zasady wolności gospodarczej. Typowym przykładem jest stały wzrost liczby rodzajów działalności gospodarczych, które wymagają uzyskania koncesji. W porównaniu jednak z prawem przemysłowym, które regulowało i „reglamentowało” działalność gospodarczą przed II wojną światową, obecnie istnieją prostsze zasady podjęcia działalności gospodarczej, a zakres wolności gospodarczej jest szerszy.